Piri Mehmed Paşa

Pîrî Mehmed Paşa Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman zamânında vezîriâzamlık yapmış olan Osmanlı devlet adamı. Meşhur âlimlerden Aksaraylı Cemâleddin Mehmed Efendinin torunu ve Celâleddin Mehmed Efendinin oğludur.Tahsilini, Amasya’da yaptı.

Bu makalenin ilgili olduğu konu başlıkları: piri mehmed paşa, piri mehmed paşa
Piri Mehmed Paşa Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman zamanında veziriazamlık yapmış olan Osmanlı devlet adamı. Meşhur alimlerden Aksaraylı Cemaleddin Mehmed Efendinin torunu ve Celaleddin Mehmed Efendinin oğludur.

Tahsilini, Amasya’da yaptı. Amasya Mahkeme-i Şer’iye Katipliği ilk vazifesiydi. Zamanla Başkatip oldu. Şehzade Bayezid’in maiyeti arasına girdi. Daha sonra Şehzade’nin tahta geçmesi üzerine İstanbul’a geldi. Silivri, Sofya, Serez ve Galata kadılıklarında bulundu. Adliye teşkilatında en son vazifesi olan Fatih İmareti Mütevelliliğinden sonra Maliye Kalemine geçti. Hazine ve Anadolu defterdarı oldu.

Rumeli Başdefterdarı vazifesiyle Çaldıran Muharebesine katıldı. Beklenmeden hemen hücuma geçilmesi hususundaki isabetli görüşleriyle Yavuz Sultan Selim Hanın dikkatini çekti. Padişah, onun görüşlerini işitince; “İşte yegane rey sahibi bir adam, yazık ki, vezir olmamış” diyerek takdirlerini dile getirmişti.

Zafer sonrasında İkinci Vezir Dukakinzade Ahmed Paşa ile birlikte Tebriz’in zaptı ve muhafazasıyle görevlendirildi. Bu seferden dönüşünde Üçüncü vezir oldu. Amasya’daki yeniçeri isyanı neticesinde vezaretten alındı. Üç gün sonra tekrar vezarete iade edildi.

Başlangıçta Mısır Seferine muhalefetinden dolayı vezaretten azledilen Mehmed Paşa, Osmanlı ordusunun Mısır’a yürümesi üzerine, İstanbul Muhafızı olarak, İskenderiye’ye sevk edilecek donanmayı büyük bir titizlikle donattı. Galata ve Gelibolu’da hazırlanan altı yüz parçadan ziyade ve padişahın istediği sayıdan fazla olan bu donanmadaki gemilerin altısını top ve beşini de at gemisi olarak tanzim etmişti. Paşanın bütün bu çalışma ve gayretleri, Yavuz Sultan Selim Hanın gözünde, onu, veziriazamlığa hazırlamaktaydı.

Mısır Seferi dönüşünde, ordugaha çağrılan Piri Mehmed Paşa, 24 Ocak 1518’de Şam’a ulaştı. Bir gün sonra da sadarete tayin edildi. Bundan sonra, Yavuz Sultan Selim Hanın saltanatının sonuna kadar sadarette kaldı. Padişahın Edirne’de ölümünü gayet ustalıkla saklayarak, yeni padişah Kanuni Sultan Süleyman Hanın karışıklığa meydan vermeden İstanbul’da tahta geçmesini sağladı.

Piri Mehmed Paşa, Yavuz Sultan Selim Hanın takdirini kazanıp, bu padişah zamanında, hem uzun müddet sadarette kalmış, hem de padişahın yaptığı işlerde yardımcı olmuştur. Mısır Seferi sonrasında, devlet idaresinde tesirli çalışmalar gösterip, Suriye’nin ve yeni alınan yerlerin kaydına ve vergilerin adilane bir tarzda tespitine ehemmiyet verdi. Daha vezirken, Osmanlı donanmasının muasır donanmalara galip gelmesinin lüzumunu görerek, İstanbul tersanesinin tesisini ve bu tersanede ileride Rodos’u fethedecek donanmayı hazırlama faaliyetlerini başlattı.

Kanuni zamanında da isabetli görüşleriyle, Belgrad ve Rodos’un zabtının lüzumunu müdafaa eden Piri Mehmed Paşa, yeni padişahın saltanatının ilk yıllarında daha sonraki seferlerinde üs olacak iki önemli stratejik noktanın fethine önayak oldu. Beş sene beş ay sadaretten sonra, Haziran 1523’te 200.000 akçelik vezaret hasları verilerek emekli edildi. 1532 yılında vefat eden Piri Mehmed Paşa, Silivri’de kendi yaptırdığı caminin bahçesine defnedildi.

Haleflerinden, Asafname yazarı Lütfi Paşa tarafından “sadrazam nümunesi” olarak gösterilen Piri Mehmed Paşa, Osmanlı sadrazamları arasında dirayet, kabiliyet ve idareciliği yanında, dürüstlüğü, azimkarlığı, hayır ve hasenata düşkünlüğü ile tanınıp, şiir ve tasavvufla da meşgul olurdu. Şiirde “Remzi” mahlasını kullanan Paşa’nın bir Divan’ı olduğu, çeşitli eserlerde bahsedilirse de bulunamamıştır. Bir de, Mesnevi Şerhi olduğu rivayet edilir.

Birçok Osmanlı paşası gibi, Allah’ın verdiğini O’nun dinine ve kullarına hizmette kullanan Piri Mehmed Paşa, pek çok hayır eseri yaptırdı. İstanbul’da Halıcıoğlu ile Hasköy arasında kendi adını taşıyan mahallede mescit ve hamam, Zeyrek’te Halveti Tekkesi, Soğukkuyu Camii ve Medresesi,Mercan’da Terlikçiler Mescidi, Molla Gürani Camii civarında Koruklu Tekkesi diye bilinen Halveti Zaviyesi ve Camcı Ali Mahallesinde Mekteb-i Sıbyan, Silivri’de cami, imaret, mektep ve medrese, Belgrat’ta imaret, Konya’da mescit, imaret ve tekke, Aksaray vilayetinde mektep, Gülek Kalesi civarında zaviye ve ribat, bilinen hayratı arasındadır. Piri Mehmed Paşa, bu kadar çok ve dağınık hayratı için, Anadolu ve Rumeli’de pek çok arazi ve emlak vakfetti.

Piri Mehmed Paşanın yetiştirdiği devlet adamları arasında en meşhurları, Veziriazam Lütfi Paşa ile Koca Nişancı Celalzade Mustafa Beydir.

İlgili başlıklar

  • Türk Devlet ve Siyaset Adamları
  • Sadrazamlar
  • Müslüman Türk devletleri
  • ...

    Okuma Önerileri

    Mehmed
    3 yıl önce

    Mehmet, İslam peygamberi olan Muhammed'in adından türemiş Türkçe bir erkek adıdır. İsim önce Mehemmet olmuş, sonra Mehmet olarak okunmaya b

    Mehmet, Fatih Sultan Mehmet, Hz. Muhammed, III. Mehmet, IV. Mehmet, Mehmet Akif Ersoy, Mehmet Ali Alabora, Mehmet Ali Erbil, Mehmet Ali Yağcı, Mehmet Ali Şahin, Mehmet Altan
    Mehmed Paşa
    3 yıl önce

    Türk tarihinde birden fazla Mehmed Paşa vardır. Bunlar;

    Mehmed Paşa, Ayas Mehmed Paşa, Benderli Mehmed Selim Sırrı Paşa, Boynuyaralı Mehmed Paşa, Boşnak Derviş Mehmed Paşa, Burdurlu Derviş Mehmed Paşa, Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa, Cerrah Mehmed Paşa, Civankapıcıbaşı Sultanzade Semiz Mehmed Paşa, Damat Melek Mehmed Paşa, Darendeli Cebecizade Mehmed Paşa
    Liste - Osmanlı Vezirleri
    3 yıl önce

    I. OsmanOrhan Gazi Alaüddin Paşa (İlk sadrazam) Gündüz Alp (İnönü Beyi) Hasan Alp (Yarhisar Beyi) Turgut Alp (İnegöl Beyi) Konur Alp A

    Şükrü Paşa (Mehmed)
    2 yıl önce

    Şükrü Paşa (Mehmed) Osmanlı Devletinin son yıllarında yetişmiş, Balkan Harbi sırasında Edirne'yi kahramanca müdafaa etmiş kumandan. Adı

    Mehmet (anlam ayrımı)
    3 yıl önce

    === Osmanlı padişahları ===* I. Mehmed (Çelebi), 5. Osmanlı padişahı* II.

    Pirî Mehmed Paşa
    3 yıl önce

    Piri Mehmed Paşa
    3 yıl önce

    Pîrî Mehmed Paşa Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman zamânında vezîriâzamlık yapmış olan Osmanlı devlet adamı. Meşhur âlimlerd

    Piri Mehmed Paşa, Piri Mehmed Paşa
    Osmanlı başdefterdarları listesi
    3 yıl önce

    Başdeftardar 14. yy ile 19. yy arasinda Osmanlı Devleti'nin en yüksek maliye görevlisi idi. Fatih'in kanunnamesine göre bașdefterdar padișahın

    Sadrazamlar
    3 yıl önce

    Osmanlı Devleti sadrazamları ve başbakanlarına ait detaylı liste.

    Osmanlı İmparatorluğu
    1 yıl önce

    Osmanlı Devleti, 13. yüzyıl sonlarından 20. yüzyılın ilk çeyreğine değin varlığını sürdüren Türk devleti. Anadolu'da kurulmuş, sın

    Osmanlı Devleti, Saltanat, Osmanlı'da ıslahat hareketleri, Islahat Fermanı, Tanzimat, Sultan Abdülhamit, Fatih Sultan Mehmet, Kanuni Sultan Süleyman, Osmanlı Beyliği, Anadolu, Osmanlıca, İstanbul, Padişah, Hilafet, Halife, Osmanlı Sultanları, Edirne, Bursa, Beylik, Osmanlı Ordusu, Sadrazam, Saray, Topkapı Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, Süleymaniye Cami, Türkler, Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti, Birinci Dünya Savaşı
    ...

    Görüşler

    Bu konuda henüz görüş yok.
    Görüş/mesaj gerekli.
    Markdown kullanılabilir.