Sokollu Mehmet Paşa

Sokollu Mehmed Paşa ya da gerçek adıyla Bayo Sokoloviç (Mahlasıyla Tavil; 1505 - 11 Ekim 1579), I. Süleyman döneminde Osmanlı donanmasının Kaptan-ı Deryalığı ve yine I.

Bu makalenin ilgili olduğu konu başlıkları: sokollu mehmet paşa, sokullu mehmet paşa, 1506, 1519, 1541, 1546, 1547, 1549, 1550, 1551, 1552
Sokollu Mehmet Paşa
Sokollu Mehmet Paşa
Sokollu Mehmet Paşa (1506 - 1579) Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı Donanmasının Kaptan-ı Deryalığı ve gene Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat devirlerinde toplam 14 yıl, 3 ay, 17 gün Osmanlı Devleti`nın sadrazamlığını yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Kanuni Sultan Süleyman`ın son vezir-i azamı olmuştur. Hem Osmanlı İmparatorluğu`nun zirvede bulunduğu dönemi simgelemesi itibariyle hem de icraatları, projeleri ve kişiliği nedenleriyle en büyük Osmanlı sadrazamlarından biri kabul edilir. İki metreyi aşan boyu ile aynı zamanda en uzun boylu Osmanlı sadrazamı idi.

Sadrazamlıktan Önceki Hayatı

1506 yılında Bosna`nın Sokol (Slav dillerinde `şahin` demektir) kasabasında doğmuştur. Bu nedenle Balkan halkları arasında Mehmet Paşa Sokoloviç olarak anılır. 1519 yılında Devşirme sistemi ile çocuk yaşta Edirne Sarayına getirilmiş, Mehmet adı verilerek Türk ve Müslüman kültürü ile yetiştirilmiştir. Ardından İstanbul`a gönderildi. Topkapı Sarayı`nın Enderun Bölümünde çeşitli görevlerde bulundu. 1541`de Kapıcıbaşılığa yükseldi. 1546`da saray hizmetlerinde başarılı olanların dış göreve atanmaları yolundaki gelenek uyarınca Kaptan-ı Derya lığa getirildi. Görevde iken Trablusgarp Seferi`ne katıldı, İstanbul Tersanesini genişletti ve yeniledi. 1549`da vezirliğe yükselerek Rumeli Beylerbeyğine atandı.

Avusturya ile 1547`de imzalanan barış antlaşmasının bozulması üzerine Sokollu Mehmet Paşa 1551`de Erdel üzerinde yapılacak seferin komutanlığına getirildi. 80.000 kişilik orduyla Erdel`e giren Sokollu Mehmet Paşa önemli kaleleri aldı, ama Temeşvar Kuşatmasında başarılı olamayarak geri çekildi. Temeşvar 1552`de, Macaristan serdarlığına atlan Kara Ahmet Paşa ile alınabildi.

Kanuni Sultan Süleyman 1553`te Sokollu Mehmet Paşa`yı Rumeli askerlerinin başında Anadolu`ya gönderdi. Aynı yıl başlayan Nahçıvan Seferinde Sokullu komutasındaki Rumeli askerleri büyük başarı gösterdiler. Sefer dönüşünde Sokullu üçüncü kez vezirliğe yükselerek kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Sokollu Mehmed Paşa, Kanuni`nin oğulları arasındaki mücadeleler sırasında da hep Selim`in yanında oldu. Nitekim taht mücadelesini Selim kazandı. Semiz Ali Paşa`nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokullu, onun 1565`de ölmesiyle sadrazamlığa getirildi. Yaşı hayli ilerlemiş olan Kanuni çok güvendiği Sokullu`ya geniş yetkiler vermişti. 1561`de üçüncü vezir iken Kanuni Sultan Süleyman`ın torunu ve Sultan II. Selim`in kızı Esmehan Sultan ile evlendi.

Sadrazamlık Dönemi

Bu tarihten ölümüne kadarki 15 yıl boyunca Osmanlı devletinin idaresini fiilen elinde tuttu. Kanuni Sultan Süleyman`ın son seferi olan Zigetvar kalesi fethini, padişah öldükten sonra o idare etti. Kanuni Sultan Süleyman`ın ölümünü askerden II. Selim geliceye kadar saklayarak onu tahta çıkarmayı başardı. II. Selim döneminde sürekli sadrazamlıkta kaldı ve devlet işlerini idare etti. Sokullu 1568`de Avusturya ile 8 yıl süren bir barış antlaşması imzaladıktan sonra doğuya yöneldi. Amacı Osmanlı egemenliğini Asya`da ve doğu denizlerinde de güçlendirmekti. Portekiz`in Hint Okyanusu`ndaki artan etkiniğine karşın Kızıldeniz, Umman Denizi ve Basra Körfezi`ndeki Osmanlı gemilerinin sayılarını attırdı. Hindistan ve Endonezya ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Sokollu ayrıca Tunus`u Osmanlı himayesi altına sokarak,Kuzey Afrika`yı da denetlemek istiyordu. Ama Piyale Paşa ve Lala Mustafa Paşa gibi karşıtların etkisiyle Divan 1570`de Kıbrıs`ın alınması kararını aldı. Sokullu Venediğe karşı böyle bir savaşın Avrupa`yı kendilerine karşı birleştireceği görüşündeydi. Ama Lala Mustafa Paşa Divan`a uyarak 1571`de Kıbrıs`a1 çıktı. Haçlı Donanması`nın misillemesinde Osmanlı donanması İnebahtı`da yenildi. Alınan ağır yenilgi karşısında Osmanlılara gelen bir Venedik elçisine "Biz sizden Kıbrıs`ı alarak kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yenmekle yalnızca sakalımızı kestiniz; unutmayın ki, kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisindende gür çıkar." dedi. Gerçekten de Sokullu`nun dediği oldu ve Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Daha sonra Osmanlı Donanması Tunus`u İspanyollardan aldı.

Sokullu 1574`te ölen II. Selim`in yerine geçen III. Murat döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla işbirliği halindeydi. Sokullu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. FasPortekiz akınlarından kurtardı, Avusturya`nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam ettirildi. 1579 yılında ise 3. Murat` ın eşi Safiye Sultan tarafından tutulan ve derviş kılığına girmiş bir yeniçeri tarafından hançerlenerek öldürüldü ve Eyüp`te defnedildi.

Sokullu Mehmet Paşa`nın Diğer Hizmetleri



Sokullu Mehmet Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış, daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokullu bir tanesi İstanbul`da, diğerleri Lüleburgaz, Havsa (Edirne) ve Payas (Hatay)`ta bulunan beş külliyesi, imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri vardır.

Don ve Volga ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı`nı açma, İzmit Körfezi-Sapanca Gölü-Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz`e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-Volga kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zaptedildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır.

Dipnotlar:

1- II. Selim zamanında Kıbrıs`ın fethi için Şeyhülislam Ebu`s Suud fetva vermiş ve Kıbrıs`a savaş açılmıştır. Kıbrıs, 1571`de Venedikliler`den alındı. O dönemde Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa, Kıbrıs`ın fethine Vedediklilerle olan ilişkiler nedeniyle karşı çıkmıştır.

} } }

} } }

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

sokullu mehmet paşa 1506 1519 1541 1546 1547 1549 1550 1551 1552
...

Okuma Önerileri

Mehmet
3 yıl önce

Mehmet, İslam peygamberi olan Muhammed'in adından türemiş Türkçe bir erkek adıdır. İsim önce Mehemmet olmuş, sonra Mehmet olarak okunmaya b

Mehmet Erdem
1 yıl önce

Mehmet Erdem (d. 1978, Manisa ) 2008 yılından beri etkin Türk müzisyendir. Manisa doğumlu sanatçı, aslen Malatyalıdır. Bir süre İzmir'de ya

Mehmet Akif Ersoy'un hayatı
1 yıl önce

Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı'nın şairi. Mehmet Akif Ersoy, "Mehmet Ragif", (d. 20 Aralık 1873, İstanbul - ö.

Mehmet Akif Ersoy
İstanbul'daki çeşmeler listesi
3 yıl önce

==15.yüzyıl==* Davut Paşa Çeşmesi == 16.yüzyıl ==* Ahi Durmuş Baba Çeşmesi * Defterdar Camii Çeşmesi * Ekmekçi Sinan Çeşmes

Mehmet Ali
3 yıl önce

* Kavalalı Mehmet Ali Paşa* Mehmet Ali Paşa=== ABD ===* Muhammed Ali, boksör=== Türkiye ===* Mehmet Ali Ağca, Papa suikasti suçlusu.

Danişmendoğlu Mehmet Nizamettin Paşa
3 yıl önce

Osmancıklı Danişmendoğlu Koca Mehmet Nizamüddin Paşa (kısaca [Koca Mehmet Paşa], veya Danişmendzade Mehmet Paşa şeklinde de anılır) (d. ?

Osmancıklı (Amasyalı) Koca Mehmed Nizamüddin Paşa, 1415, 1429, 1438, 1439, 28 Ağustos, Amasya, Amasyalı Beyazıd Paşa, Bursa, Hacı Paşa, Hacıkemaleddinoğlu Alaeddin Paşa
Mehmet Yılmaz (anlam ayrımı)
3 yıl önce

* Mehmet Ali Yılmaz, Türk siyasetçi.* Mehmet Yılmaz, 1979 doğumlu Türk millî futbolcu.* Mehmet Yılmaz (1981 doğumlu futbolcu)* Mehmet Yılmaz

Sokullu Mehmet Paşa
3 yıl önce

Sokollu Mehmed Paşa ya da gerçek adıyla Bayo Sokoloviç (Mahlasıyla Tavil; 1505 - 11 Ekim 1579), I. Süleyman döneminde Osmanlı donanmasının

Sokollu Mehmet Paşa, Sokullu Mehmet Paşa, 1506, 1519, 1541, 1546, 1547, 1549, 1550, 1551, 1552
Sokollu Mehmet Paşa Camii
3 yıl önce

Sokullu Mehmet Paşa Camii, 1567, Ahşap, Büyükçekmece, İstanbul, Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü, Kanuni Sultan Süleyman Çeşmesi, Kurşunlu Han, Kültür, Mescid, Mimar Sinan, Mimarlık
Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi (Kadırga)
2 yıl önce

Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi, Mimar Sinan`ın İstanbul Kadırga`da Şehit Mehmet Paşa yokuşunda bulunan ve cami ile külliyeden oluşan bir eser

Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi (Kadırga), 1571, Avlu, Kadırga, Külliye, Mimar Sinan, Sokollu Mehmet Paşa, Sırp, Taslak şablonları, Çini, İstanbul
...

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.