Iradecilik
Kısaca: Hukuk ve siyaset felsefesinde, hukuki pozitivizim olarak da bilinen ve devletin yasalarının egemen güç ya da yasa koyucunun iradesini yansıtıp, bağlayıcı güçlerini bu kaynaktan aldığını savunan öğreti. ...devamı ☟
Stoacılıktan birçok şeyler taşıyan Hıristiyanlıkta da sürüpgiden iradecilik, XIX. yüzyılda Arthur Schopenhauer (1788-1860) ve Friedrich Nietzsche (1844-1900) öğretileriyle yeniden önemsenmiştir. Nietzsche'ye göre insanüstü insan iradesiyle yaratılacaktır.
Schopenhauer'e göre her olgu bir iradenin ürünüdür. Varım, çünkü var olmak istedim. İri dişler parçalamak isteğinin, çevik bacaklar kaçmak isteğinin, kocaman gözbebekleri karanlıkta görmek isteğinin, uzun gagalar sürüngenlerle beslenmek isteğinin ürünüdür. Bu irade, bu istek hangi yöne çevrilmişse yaratma ona uygun olmuştur. Varlaşmak, olaylaşan (hadise haline gelen) irade'dir. İradecilik bu anlamda mekanizme karşıt bir öğretidir. Mekanizm nasıl doğal yasayı tekneden sayıyorsa, iradecilik de insan iradesini tekneden saymaktadır. Daha açık bir deyişle, mekanizm salt bir zorunluluk, volontarizm salt bir özgürlüktür.
Mekanizmde insan zorunlulukla davranır, volontarizmde özgürlükle davranır. Mekanizmde insan, örneğin Vogt'un dediği gibi, ne yerse odur, volontarizmde insan, örneğin Schooenhauer'in dediği gibi, ne dilerse odur. Diyalektik maddecilik, her iki düşüncenin güçsüzlüğünü gidererek doğayla insanın karşılıklı etkileriyle (ilişki) birbirlerini oluşturduklarını göstermiştir.
Gerçekte insan ne bir köle ne de bir Tanrıdır, doğasal zorunluluğa bilinçli olarak katılan ve o zorunluluğu bilinciyle etkileyen gerçek anlamda bir insandır. İradecilik, idealist ve bilimdışı bir anlayıştır ve bütün idealist öğretilerin ortak yanılgılarını taşır. Pratiktevse faşizmin düşünsel temeli olmuştur.
iradecilik
Türkçe iradecilik kelimesinin Fransızca karşılığı.volontarisme [le]
İlgili konular
felsefeBu konuda henüz görüş yok.