Hacı Paşa

Hacı Paşa Yıldırım Bayezid Han devrinde yetişen fıkıh ve tıb alimi. İsmi, Hıdır bin Ali bin Hattab olup, Hacı Paşa diye Ünlüdur. Lakabı Celalüddin’dir. Aslen Aydınlı olan Hacı Paşa, Konya’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1413 (H. 816) veya 1417 (H. 820) senesinde Ödemiş’e bağlı Birgi’de vefat etti. Anadolu’da ilim öğrendikten sonra, Mısır’a gitti ve büyük alim Ekmelüddin Baberti’den yüksek din bilgilerini öğrenerek Hanefi mezhebi fıkıh alimi oldu. Mübarek Şah Mantıki’den de akli

Bu makalenin ilgili olduğu konu başlıkları: hacı paşa, hacı paşa, tarih, tıp, ilim
Tam adı Celaleddin bin Hızır olan (Tahir, III, 1975; Süreyya, II, 1311) Hacı Paşa’nın, doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, muhtemelen H.740/M.1339 tarihinden sonra doğduğu ve babasının adının Hoca Ali olduğu anlaşılmaktadır (Akpınar, 1996). Kendisine Hacı Paşa unvanının, Mısır dönüşünde Aydınoğulları’nın bir teveccühü olarak verildiği tahmin edilmektedir (Ünver, 1953). Hacı Paşa’ya ait eserlerden, Tuhfetü’l-ebrar fi şerhi meşariki’l-envar’ın ferağ kaydında, Mecmau’l-envar fi cemii’l-esrar adlı tefsirin mukaddimesinde ve Şifaü’l eskam’ın bir nüshasında "el konevi" ibaresinin bulunması Onun aslen Konyalı olduğunu göstermektedir (Tahir, III, 1975; Akpınar, 1996).

Anadolu’da ilim öğrendikten sonra, Mısır’a gitti ve büyük alim Ekmelüddin Baberti’den yüksek din bilgilerini öğrenerek Hanefi mezhebi fıkıh alimi oldu. Mübarek Şah Mantıki’den de akli ilimleri tahsil etti. Akli ve nakli ilimlerde tahsilini tamamlayıp, faydalı eserler yazdı.

Bir ara ağır hastalığa yakalanması, tıb tahsiline yönelmesine yol açtı ve kısa zamanda, devrinin en Ünlü doktoru oldu. Kahire’nin büyük hastahanesine baştabib tayin edildi. İlaçlar ve hastalıklar üzerine ihtisasını ilerlettikten sonra memleketine döndü. Aydınoğulları beylerinden isa Beyin teveccühüne kavuştu. isa Bey için Şifa-ül-Eskam ve Deva-ül-alam adlı eseri ile, Türkçe Teshil adlı muhtasar bir tıb kitabı yazdı. Timur Hanın tabibleriyle görüştü. Yapılan ilmi münazarada, ilminin üstünlüğünü, tebabetteki ehliyeti ve dirayetini kabul ve tasdik ettiler. Seyyid Şerif Cürcani hazretleriyle görüşüp sohbette bulundu ve iltifatlarına mazhar oldu. Yerleştiği Birgi kazasında 1413 veya 1417 senesinde vefat etti. Hıdırlık Kabristanı yakınlarına defnedildi.

Hacı Paşanın 1380 senesinde tamamladığı Şifa-ül-Eskam ve Deva-ül-alam adlı eserinin genel planı, İbn-i Sina’nın Kanun’una benzemektedir. Dört bölümden meydana gelen eserin birinci bölümünde genel bilgiler, ikinci bölümünde yiyecek ve içecekler, üçüncü bölümde hastalıkların sebepleri, dördüncü bölümde genel hastalıklar yer almaktadır. Hacı Paşa kitabın girişinde, eseri yazarken karşılaştığı güçlükleri, hocalarından yaptığı tahsili, hastahane tecrübelerini ve okuduğu tıb kitaplarını bildirmektedir. Ayrıca birçok gözlemlere de yer vermiştir. Hacı Paşa daha sonra bu eserini kısaltıp, Türkçe olarak Teshil-üt-Tıb isimli kitabı yazmıştır. Bunlar arasındaki fark, Arabçasının ilmi olması, Türkçesinin ise halka hitab edip, pratik olmasıdır. Hacı Paşanın Müntehab-üş-Şifa adında diğer bir eseri daha vardır. Bu da Şifa’nın başka bir kısaltmasıdır ve Aydınoğlu isa Beye ithaf edilmiştir.

Hacı Paşa, ömrü boyunca, Allahü tealanın dinini öğrenmek, insanlara doğru yolu öğretmek için uğraştı. Öğrendiği tıb bilgilerini, Allahü tealanın kullarını tedavide kullandı. İnsanların ruh ve bedence sağlam; dünya ve ahirette huzurlu olmaları için çalıştı. Birçok talebe yetiştirdi.

Eserleri

XIV. yüzyıl İslam dünyasının en tanınmış alimlerinden ve aynı zamanda hekimlerinden olan Hacı Paşa’nın başta tıp sahasında olmak üzere, mantık, kelam ve tefsir sahalarında önemli eserleri bulunmaktadır. Eserlerden ikisi Türkçe, diğerleri ise Arapça olarak kaleme alınmıştır :

  • Kaynak: Rehber Ansiklopedisi
  • Kaynak: http://sbe.dpu.edu.tr/12/93-102.pdf

İlgili konuları ara

tarih tıp i̇lim
...

Okuma Önerileri

Kocasinan
3 yıl önce

Kayseri İlinin hem nüfus hem yüzölçümü bakımından en büyük ilçesi Kocasinan ilçesidir. İlçe 07.12.1988 tarihinde 3508 Sayılı Kanun il

Kocasinan, Kayseri, Akkışla, Kayseri, Bünyan, Kayseri, Develi, Kayseri, Erciyes Gazetesi, Felahiye, Kayseri, Hacılar, Kayseri, Kayseri, Kayseri (il), Melikgazi, Kayseri, Pınarbaşı, Kayseri
Karacabey
1 yıl önce

Karacabey, Bandırma'nın 40 km doğusunda, Bursa'nın 65 km batısında yer alan Bursa'ya bağlı bir ilçedir.

Bursa
1 yıl önce

Bursa Osmanlı Devletinin bir ara başkentliğini yapan, evliyalar diyarı, tarihî abideler şehri, tabiî güzellikleri ve binlerce senedir bilinen

Bursa, Zafer Plaza, 10 Eylül, 1326, 1365, 1877, 1920, 1922, 1933, 1960, 1963
Cemiyet
2 yıl önce

Cemiyet Alm. Verein, Fr. Association, İng. Association. Topluluk, toplum. Belli bir gaye için bir araya gelmiş olan topluluk, dernek. Düğün, sü

Cemiyetler
Antoloji
3 yıl önce

Edebiyat eserlerinden seçme parçaları bir araya toplayan kitaplara denir. Yunanca'daki "anthos" (çiçek) ile "legein" (toplamak) kelimelerinden t

Antoloji, Cönkler, Edebiyat, Latince, Taslak, Çiçek, Güldeste, Seçki, Tezkireler, ޞair mecmuaları, Anthos
Ankara
1 yıl önce

Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin Başkenti, dünyanın 40. büyük şehri. Nüfusu 2007 nüfus sayımına göre 4.466.756 kişidir. Topraklarının b

Ankara, Anıtkabir, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Kocatepe Camii, İ. Melih Gökçek, Türkiye Cumhuriyeti, Avrupa, 1923, Hititler, Kurtuluş Savaşı, 1920
Hümayun
3 yıl önce

Hümayun,Türk Musikisindeki basit makamlardandır. Kelime anlamı cennet kuşu ya da uğurlu, saadetli demektir. Bu makam dinleyicide derin keder his

Fatih
2 yıl önce

Fatih İstanbul'un ilçelerinden biri. İstanbul'un ilk büyük cami ve imaretinin çevresinde oluşan ve şehri 'fetheden sultanın lakabını taşı

Fatih, Fatih, Ankara, Fatih, İstanbul, Fatih Sultan Mehmet, Anlam ayrım
Karagöz
1 yıl önce

Bir tiyatro türüdür. Geleneksel Türk gölge oyunudur. Ortalama bir ölçü ile, bir karıştan biraz fazla boyda deriden kesilmiş ve boyanmış

Hacivat ve Karagöz, Bursa, Hacivat, Kukla, Orhan Gazi, Ulucami, İstanbul, Ferhad ile Şirin, Şeyh Kuşteri
Kütahya
1 yıl önce

Kütahya rengârenk çinileriyle, Türkiye’nin çini atölyesi olarak bilinen, şifalı kaplıcaları ile meşhur, millî târihimizde müstesnâ bi

Kütahya, Altıntaş, Kütahya, Aslanapa, Kütahya, Domaniç, Kütahya, Dumlupınar, Kütahya, Emet, Kütahya, Gediz, Kütahya, Hisarcık, Kütahya, Kütahya (il), Pazarlar, Kütahya, Simav, Kütahya
...

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.