Cebeci Ocağı

Cebeci Ocağı Osmanlı askerî teşkilâtında, silâhların tedariki, muhafazası ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle vazifeli kapıkulu ocağı. Ocağın mensuplarına, "Cebeciler" denilmektedir.

Bu makalenin ilgili olduğu konu başlıkları: osmanlı ordusu, osmanlı devleti, yeniçeri ocağı, kapıkulu ocağı
Cebeci Ocağı
Cebeci Ocağı
Cebeci Ocağı Osmanlı askeri teşkilatında, silahların tedariki, muhafazası ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle vazifeli kapıkulu ocağı. Ocağın mensuplarına, "Cebeciler" denilmektedir.

Cebeci Ocağı, Fatih Sultan Mehmed zamanında kuruldu. İlk zamanlarda bu ocağın mensupları, yeniçeriler gibi, acemi oğlanları arasından seçilmekteydi. Bunlar, ocağa "şakird" (öğrenci) sıfatıyla alınırlar, sonra asıl Cebeciler arasına geçerlerdi. Maaş defterlerinden anlaşıldığına göre Cebeciler, 59 bölük ve 37 orta bölük olmak üzere 96 odaya ayrılmıştı. Cebeci ortaları, silah yapan, tamir eden, barutları ıslah eyleyen ve harp levazımatını hazırlayan sınıflardan teşekkül ediyordu. Bunların arasında ayrı bir sınıf olarak, humbara dökücüleri, barutçular ve lağımcılar da vardı.

Cebecilerin en büyük subayına, "Cebecibaşı" adı verilirdi. Cebecibaşılık makamı boşaldığı zaman, başkethüda bu makama tayin edilirdi. Ancak bazen, Cebehane başçavuşunun, hatta sonraları ocak dışından da, Cebecibaşı tayin edildiği olmuştur. Cebecilerin, rütbe bakımından, Cebecibaşı ve dört kethüdadan sonra sırasıyla, cebeci başçavuşu, büyük ve orta kumandanları, odabaşıları ve küçük subaylar gelirdi. Ocağın hesap işlerine "Cebeci Katibi" bakardı.

Cebeciler, başlarında iki ucu omuzlarına doğru sarkan ve dört tarafı yeşil çuha olan şebkülah denilen serpuşu giyerler ve merasim esnasında bunun üzerine tüy takarlardı. Cebecilerin malul ve ihtiyarları, ocaklarının kanunu üzere belli miktarda aylığa bağlanarak emekliye ayrılırlardı.

Cebehane, Ayasofya Camii karşısında, son devirde yanmış olan adliye binasının yerinde idi. Burada zabit ve neferlerin odaları, silah ve sair harp malzemesi tamirhanesi ve depo bulunuyordu. Cebehane için lazım olan mamul ve gayri mamul bütün eşya, bu depoda bulunurdu. Yeniçerilere ait cebe (zırh) üzerlerinin kumaşları, tolga kılıfları, zırh keseleri, meşin, bakır, pamuk ipliği, keten, çelik, kayık, tüfenk maşası, Cebehane ambarında bulunan eşyalardan bir kısmıdır. Bunlardan başka kürek, kazma ve bunların sapları, tüfenk kundağı ve diğer imal edilmiş malzemeler, hep burada bulunur ve yapılırdı. Bu eşyadan icab edenlerin, lüzumu halinde donanmaya ve kalelere sevkleri Cebecibaşıya aitti. Cebehane'de levazım azaldığı zaman, bu noksanı Cebecibaşı divana arz eder ve noksanlar tamamlanırdı. Yeniçeriler, devlet merkezinde bulunurlarken tüfenk taşımaları yasak olduğundan, bunların talim zamanlarında kullanacakları tüfenkleri, Cebecibaşı verir ve işleri bitince yine geri alırdı.

Kalelere silah ve cephane gönderilmesi, oradaki cephanenin muhafazası, Cebeci Ocağı tarafından gönderilmiş olan Cebecilere aitti. Bu kalelerdeki silah, cephane ve barut gibi harp levazımının muayeneleri ve işe yarayıp yaramayacağının tetkiki, Cebecibaşı tarafından yapılırdı. Kalelerde hizmet eden Cebeciler de, Yeniçeriler gibi üç sene müddetle kale hizmetinde bulunurlar ve sonra merkeze getirilip, yerlerine başkaları gönderilirdi. Bu cebecilerin başlarında, zabitleri bulunurdu.

Savaş zamanında, yeniçerilere ait harp levazımatı, Cebeciler vasıtasıyla katır ve develerle nakledilir ve harp mıntıkasına girildikten sonra, kendilerine dağıtılırdı. Ordu, savaş meydanında yerini aldığı zaman, Cebeciler, kanun üzere, ordunun merkez cephesinin gerisinde bulunurlardı.

Cebecilerin sayıları, devirlere göre artıp, eksilme göstermiştir. Kanuni devrinde sayıları 700 iken, 1570 yılında 4000, Eğri seferinde 3000, Dördüncü Murad devrinde 7000-8000 olmuş, 1702 yılında ise 2500’e kadar indirilmiştir.

1826 yılında, İkinci Mahmud Han, yeniçerilerle birlikte artan itaatsizlikleri dolayısıyla, Cebeci Ocağını da kaldırdı.

Daha sonra, modern bir anlayışla Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ordusunun tesisiyle birlikte, 1054 neferden meydana gelen yeni bir Cebehane sınıfı kuruldu. Sağ ve sol kol olarak tertip edilen ve birer Bölükbaşının kumandanlığı altında idare olunan bu yeni teşkilat, 1860’a kadar, varlığını korumuştur.

İlgili konuları ara

osmanlı ordusu osmanlı devleti yeniçeri ocağı kapıkulu ocağı
...

Okuma Önerileri

Osmanlı'larda ordu
3 yıl önce

Osmanlı ordusu başlangıçta aşiretlerden gelen atlı birlikler ile gönüllü yaya askerlerden oluşurken 14. yüzyılın ortalarından itibaren b

Osmanlı Ordusu, Osmanlı Devleti, Kapıkulu Ocağı, Yeniçeri Ocağı
Kapıkulu Ocağı
1 yıl önce

Kapıkulu Ocağı, Osmanlı Devleti`nin sürekli ordusunu oluşturan ve doğrudan padişaha bağlı olan yaya, atlı ve teknik sınıftan asker ocakla

Kapıkulu Ocağı, 1362, Acemi Ocağı, Askeriye, Barut, Bomba, Devşirme, Fatih Sultan Mehmed, Humbaracı Ocağı, I. Murat, II. Mahmud, Osmanlı Ordusu, Osmanlı Devleti
Osmanlı Askeri Teşkilatı
2 yıl önce

Bir toplumun "devlet" haline gelebilmesi, onun varligina vücud veren halk ve idarecilerin "bagimsizlik" (istiklâl) kavramini tanimalari ile mümkün

Osmanlı Ordusu, Osmanlı Devleti, Osmanlı Donanması, Kapıkulu Ocağı, Fatih Sultan Mehmed, Kanuni Sultan Süleyman, 3. Selim
Cebecibaşı
3 yıl önce

Cebeci Ocağı, Osmanlı ordusunda, silahların temin edilmesi, korunması ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle görevli kapıkulu ocağı id

Cebeci Ocağı, 1570, 1702, 1826, 1860, Acemi Ocağı, Akıncılar, Ayasofya Camii, Azab, Delil, Deve
Safranbolu
1 yıl önce

Safranbolu, Karabük ilinin en büyük ve gelişmiş ilçesidir. Klasik Osmanlı kent mimarisini yansıtan tarihi evleri ile ünlü olan şehir bu öz

Safranbolu, Karabük, 1196, 1213, 1280, 12 Aralık, 1326, 1354, 14. yüzyıl, 1423, 17. yüzyıl, 17 Aralık
Baruthane
2 yıl önce

BARUTHANE Osmanlı ordusunun ve donanmasının ihtiyacı olan barutun üretildiği yerlere verilen ad. İlk baruthane Sultan İkinci Bayezid Han de

Cebeci
3 yıl önce

Cebeci sözcüğü ile şu başlıklardan biri kastedilmiş olabilir:

Cebeci Ocağı, 1570, 1702, 1826, 1860, Acemi Ocağı, Akıncılar, Ayasofya Camii, Azab, Deliler, Deve
Abaza Paşa
3 yıl önce

Abaza Paşa ( .... - 1634) Abaza Paşa, asi Halep Valisi Canbolatoğlu'nun hazinedarı iken onun yenilgiye uğraması sırasında yakalanmış, an

Yeniçeri Serdarı
2 yıl önce

Osmanlı Devleti XVI. asra kadar şehirlerin asayiş ve düzeninden subaşıları ve onlara yardım eden yatakçıları sorumlu tutmuştu. Ancak, 1558

Yeniçeri Serdarı, Yeniçeri Serdarı
Cebeciler
1 yıl önce

Cebeci Ocağı Osmanlı askerî teşkilâtında, silâhların tedariki, muhafazası ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle vazifeli kapıkulu o

Cebeci Ocağı, 1570, 1702, 1826, 1860, Acemi Ocağı, Akıncılar, Ayasofya Camii, Azab, Deve, Eyalet Askerleri
...

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.