--}}

Peştemal

Hamamda belden aşağısını örtmek için kuşanılan veya çalışırken elbiselerin kirlenmemesi için belden itibaren sarılan dokuma bezdir. İpekli olanlarına Futa denir.

PEŞTEMAL veya PEŞTAMAL i. (fars. püşt-mal, sırt sileceği’nden). Hamamda ör­tünmek ve kurulanmak için kullanılan in­ce dokuma. Hamamda belden aşağısını örtmek için kuşanılan veya çalışırken elbiselerin kirlenmemesi için belden itibaren sarılan dokuma bezdir. İpekli olanlarına Futa denir.

Peştemal kuşanmak, bağlı esnaf kollarında çıraklıktan us­talığa geçen kimse için ustalık belirtisi ol­mak üzere özel törenle beline peştemal sar­mak.

Loncalarda bir za­naatı öğrenen kimse çıraklık ve kalfalık dö­nemlerini geçtikten sonra usta olacağı za­man peştemal kuşanma töreni düzenlenirdi. Ustanın ve o zanaatın tanınmış temsilcile­rinin bulunduğu törende çırak imtihan edilir; başarı kazanırsa beline peştemal kuşanırdı. Bu törenden soma lonca mensupları eğlen­celer yapardı.

Yapısı

Peştemal renkli çubuklu desenli olur. keten ya da pamuk ipliğinden dokunur. Boyu bir metreden uzun eni 75-80cm kadardır. Eskiden peştemallarıniki ucuna enlemesine işlemeler yapılırdı. Tümüyle sırma işlemeli peştemallar de vardır. Bazı peştemallar ise, üstlerine beyitler yazılarak süslenirdi. Farklı şekillerde kullanılır. Anadolu peştemalının birinci kullanılış biçimi hamam peştemalıdır. Kadın erkek olarak ayrılır. Erkekler belden aşağı, kadınlar koltuk altlarından itibaren kullanırlar. Enleri daha geniş, kenarları püsküllüdür. Diğer kullanılış şekli ise giysilik peştemallardır. Çeşitli yörelerde dolay peştemal olarak adlandırılan bu tür, genellikle çizgili, desenli, pamuklu dokumalardır. Tarlada, bahçede, evde, pazarda önlük olarak kullanılır. Renk ve ölçüleri yöreye göre değişir.

Tarihi

Dikdörtgen şeklinde dokuma bir bez olan peştemal en ilkel giysilerdendir. Örneğin Mısır Medeniyetlerinden günümüze kalan rölyeflerde giyim biçimi, kalçaların etrafına sarılan dört köşe peştemaldır. İnsanlığın başlıca giyim eşyası olarak doğan peştemal giderek hem şekil değiştirmiş hem de çeşitlenmiştir. Osmanlı döneminde esnaf localarında bir zanaatı öğrenenler çıraklık ve kalfalığa geçtikten sonra usta olacakları zaman bir peştemal kışanma töreni düzenlenirdi. Peştemal kuşandıktan sonra atrı dükkan açmak isteyen usta tutacağı yerin durumuna göre mal sahibine peştemallık denen bir para öderdi. düzenle|Şubat 2008

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.