--}}

Hazine

Bütçenin gelir ve giderleri arasında yer ve zaman bakımından ortaya çıkan âhenksizlikleri gideren devletin eline geçen paraları muhâfaza ve idâre ile gerekli ödemeleri yapan kuruluş.

Hazine Alm. Staatskass (f), Staatsschatz (m), Fr. Tresor (m), İng. Public treasury, treasury, bütçenin gelir ve giderleri arasında yer ve zaman bakımından ortaya çıkan ahenksizlikleri gideren devletin eline geçen paraları muhafaza ve idare ile gerekli ödemeleri yapan kuruluş.

Osmanlı Devletinde hazineye ait fonksiyonları Beytülmal müessesesi yerine getirirdi (bkz. Beytülmal). Yurdumuzda hazine işleri, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı Hazine Genel Müdürlüğü ve Milletlerarası İktisadi İşbirliği Teşkilatı tarafından yürütülmektedir. Hazine Genel Müdürlüğünün asıl görevi, hazine işlemlerini yapmak, yani gelirleri toplamak, giderleri ödemek, hazine mevcudunu işlemektir. Genel Müdürlüğün ilaveten, darbhane, amortisman sandığı, menkul kıymetler ve kambiyo borsası ile ilişkisi vardır. Hazine, ayrıca hisse senetlerini, tahvilat cüzdanını ve muhafazası gereken eşyayı saklar, idare eder. Dahili ve harici, mali hareketleri takib eder. Milli paranın tedavül ve istikrarının, ödemeler bilançosunun ve kredi işlerinin sağlanması yolunda tedbirler teklif eder. Devletin yabancı memleketlerdeki tediyelerini yerine getirir. Devletin para hareketlerini ilgilendiren işleri hazırlar,yürütür ve denetler.

11 Temmuz 1960 tarihinden itibaren Hazine Genel Müdürlüğüne, Milletlerarası İktisadi İşbirliği Teşkilatı bağlanmıştır. Bu suretle ABD ve diğer devletlerle iktisadi teşebbüs ve anlaşmaları ifa ederek, tatbik etmek görevi de Hazine Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Hazinenin, kamu maliyesindeki yeri ve önemi o kadar büyüktür ki, bazı memleketlerde Maliye Bakanlığının yanında sırf bu işlerle uğraşmak üzere Hazine Bakanlığı kurulmuştur. Hazinenin bankaya olan benzerliği çok fazladır. Birçok hallerde devlet, hazine kuracak yerde bankalardan faydalanmıştır. 1930 yılında Merkez Bankası kuruluncaya kadar Osmanlı ve Ziraat bankalarından faydalanan devlet, bu tarihten itibaren hazine nakit hareket işlerini Merkez Bankasına bırakmıştır. Günümüzde de Merkez Bankasının bulunmadığı yerlerde Ziraat Bankası her iki bankanın da bulunmadığı halde herhangi bir banka aynı görevi yerine getirir. Herhangi bir banka şubesinin olmaması halinde, mal sandıkları ve postanelerle aynı işler yapılır.

Gelir ve giderlerin yer bakımından denkleştirilmesine, Hazine Nakit Hareketleri denir. Bunu hesaplamak için de, bütçeye ait olsun olmasın bütün gelirler Maliye Bakanlığının emrinde bir hesapta toplanır. Bu paraların gerekli miktarı, icab eden yerlere gönderilerek ilgililere ödenmek üzere saymanların emrinde hazır bulundurulur. Hazine Genel Müdürlüğü, bankalardan belli zamanlarda hesap özeti alır. Bu bilgilere dayanarak lüzumlu yerlerde gereken parayı hazır bulundurmak için Merkez Bankasına veya diğer bir bankaya gereken teslimatı vererek, devlet gelirleri ile giderleri arasında yer bakımından ahenk sağlamaya çalışır. Gelir ve giderlerin zaman bakımından denkleştirilmesine Hazine İşlemleri denir. Hazine Genel Müdürlüğünün asıl görevi; devletin her an ödenmesi gereken giderlerini karşılayacak para bulundurmaktır. Devletin elinde ihtiyaçtan fazla para bulunduğu anda onu işletmek, değerlendirmek gereklidir. Devletin nakit ihtiyaçlarını bilmek ve bunları karşılayacak kaynakları araştırmak lazım gelir. Dalgalı paralar, Merkez Bankası avansları, hazine bonoları, konsilide borçlar hazine gelir kaynaklarıdır.

Diğer anlamları

hazine

Türkçe hazine kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. coffers, treasure, exchequer, stores, riches, coffer, repertory, store, storehouse, thesaurus, treasure house, trove

hazine

gömülü ya da saklı bulunan altın, gümüş, mücevher gibi değerli eşya yığını; merkez bankası, hazine genel müdürlüğü gibi devletin para işleriyle uğraşan organlar.
değerli şeylerin saklandığı yer; kaynak.
devlet malı, parası ya da bunların saklandığı yer; büyük bağlılık duyulan, değer verilen nesne ya da kimse.

hazine

Türkçe hazine kelimesinin Fransızca karşılığı.
trésor [le]

hazine

Türkçe hazine kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Hort, Schatz, Schatzkammer

hazine

1 . Altın, gümüş, mücevher vb. değerli eşya yığını, büyük servet:
"Dünyanın hazinelerine başını çevirip bakmazdı."- R. H. Karay.
2 . Değerli şeylerin saklandığı yer.
3 . Gömülü veya saklıyken bulunan değerli şeylerin bütünü.
4 . Kaynak:
"Ağaç, rutubetin hazinesidir."- F. R. Atay.
5 . ekonomiDevlet malı veya parası.
6 . ekonomiDevlet malının veya parasının saklandığı yer.
7 . ekonomiDevletin altın, döviz, bono ve nakit işlemlerini maliye ile birlikte düzenleme görevini üstlenen makam.
8 . mecazBüyük bağlılık duyulan, değer verilen şey veya kimse.

hazine

(Arapça) Kadın ismi 1. Devlet malının parasının saklandığı yer. 2. Gömülü ya da saklıyken bulunan değerli şeyler.

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.