Damat Ferit Paşa

Damat Ferit Paşa (1853 - 1923) 1853 yılında İstanbul'da doğdu. Paris, Berlin, Petersburg ve Londra elçiliklerinde çalıştı. Londra elçiliğine tayin edilmediği için Şûrayı Devlet üyeliğinden çekildi. 1908'den sonra Ayan Meclisi'ne, 1919 Mart'ında da Tevfik Paşa'nın yerine sadrazamlığa getirildi; aynı zamanda Hariciye vekiliydi. İzmir'in işgal edilmesi, Paris Barış Konferansı'nda isteklerinin kabul edilmemesi üzerine iki kere istifa etti. Bu arada

Damat Ferit Paşa

Damat Ferit Paşa (1853 - 1923) 1853 yılında İstanbul'da doğdu. Paris, Berlin, Petersburg ve Londra elçiliklerinde çalıştı. Londra elçiliğine tayin edilmediği için Şurayı Devlet üyeliğinden çekildi. 1908'den sonra Ayan Meclisi'ne, 1919 Mart'ında da Tevfik Paşa'nın yerine sadrazamlığa getirildi; aynı zamanda Hariciye vekiliydi. İzmir'in işgal edilmesi, Paris Barış Konferansı'nda isteklerinin kabul edilmemesi üzerine iki kere istifa etti. Bu arada yurt dışına kaçan İttihatçıları idama mahkum ettirdi.

21 Temmuz 1919'da tekrar kabineyi kurduktan sonra, Kuva-yı Milliye'yi dağıtmak için Kuvay-i İnzibatiye'yi kurdu. Buna karşılık Anadolu'nun çeşitli yerlerinden gelen tepkiler karşısında istifaya zorlandı. 5 Ekim 1920'de 4. defa sadrazamlığa getirildi. Kabineyi yenilemek üzere 11 Nisan 1920'de istifa etti. 31 Temmuzda tekrar sadrazamlığa geldi ve bu dönemde Sevr Antlaşması'nı imzaladı. Fakat İstanbul Hükümeti ile TBMM'nin uzlaşmasına engel olduğu için İngilizlerin baskısı ile 17 Ekim 1920'de görevinden ayrıldı. 1922 yılında yurtdışına kaçtı ve 1923 yılında Fransa'nın Nice kentinde öldü.

Damat Ferit Paşa

Osmanlı sadrazamlarından. Şura-yı Devlet üyelerinden Seyyid İzzet Efendinin oğlu olup, İstanbul’da 1853 yılında doğdu. Tahsilini tamamladıktan sonra Harici Teşkilatta görev aldı. Paris, Berlin, Petersburg ve Londra elçilikleri katipliklerinde bulundu. Daha sonra Sultan Abdülmecid’in kızlarından Mediha Sultanla evlendi. 1884 yılında Şura-yı Devlet üyeliğine tayin edildi. İki sene sonra da vezir rütbesi verilen Damat Ferid Paşa, Londra Büyük Elçiliğine tayinini istediyse de, Sultan İkinci Abdülhamid Han tarafından bu isteği reddedildi. Bunun üzerine memuriyetten ayrılıp, Meşrutiyetin ilanından sonra Âyan Meclisi üyesi oldu. Devamlı yükselmek arzusunda olduğundan İttihat ve Terakki Cemiyeti ileri gelenlerine yaklaştı. Ancak anlaşamamaları sonucu onların aleyhinde çalışmaya başladı.

İmparatorluğun son zamanlarında beş defa sadarete getirilmiştir. Sadareti zamanında yaptığı tutarsız icraatı sebebiyle memleketin içte ve dışta zor durumlara düşmesinde büyük tesiri olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, Osmanlıların son sultanı, Sultan Altıncı Mehmed (Vahideddin Han) de kendisini sevmeyip daha şehzadeliği zamanında, Ferid Paşaya karşı sahib olduğu düşüncelerini açıklamıştı. Zeki, vatanını seven ve son derece namuslu olan Sultan Vahideddin’in Ferid Paşayı defalarca sadarete getirmesini tarihçiler, zamanın kritik oluşundan ve mecburiyetten ileri geldiğini söylerler.

Nitekim İşgal altındaki bir memlekette baskıların çok olması, Tevfik, Ali Rıza, Salih Paşa kabinelerinin kısa zamanda görevden ayrılmaları, işgal idaresinin devamlı tazyiki, onu 13 ay müddet içinde beş defa sadrazamlığa getiren önemli sebeplerdir. Ferid Paşa, Tevfik Paşanın kurduğu üçüncü kabinenin 3 Mart 1919’da düşmesi üzerine, 4 Mart 1919’da ilk defa sadarete getirildi.

15 Mayıs 1919 Yunanlıların İzmir’i işgaline kadar 2.5 ay ilk sadareti sürdü. Ferit Paşanın 19 Mayıs’ta kurduğu hükümet, 20 Temmuz 1919’a kadar devam edebildi. Ancak bir gün sonra tekrar kabineyi kurmakla görevlendirildi. Bu üçüncü sadareti ise 30 Eylül 1919’da sona erdi.

Ali Rıza Paşa kabinesinin 3 Mart 1920’de düşmesi, arkasından kurulan Salih Paşa hükümetinin 25 günlük iktidardan sonra çekilmesi, Tevfik Paşanın tekrar hükümet kurmayı kabul etmemesi, Ferid Paşanın 5 Nisan 1920’de tekrar sadrazamlığa gelmesine sebep oldu. 30 Temmuz 1920’de kabinesini yenilemek için istifa etti. Bir gün sonra da son kabinesini kurdu. Bu beşinci ve son kabinesi, 17 Ekim 1920’ye kadar devam etti.

Ferid Paşanın 13 aylık iktidarı sırasında önemli olaylar; Meclis-i Mebusan’ın kapatılması, Sevr Barış Antlaşmasını imzalaması ve Kuva-yı Milliyeye karşı davranışlarıdır. Anadolu’da hiç sevilmeyen Ferid Paşa, Milli Mücadelenin zafere ulaşması üzerine, Avrupa’ya kaçtı. 6 Ekim 1923’te Fransa’nın Nice şehrinde öldü.

İlgili başlıklar

  • Türk Devlet ve Siyaset Adamları< li> Sadrazamlar
  • Müslüman Türk devletleri
  • Yanıtlar