--}}

Bei Wei (Güney Kuzey Hanedanı)

Çin tarihi," target="_blank"> Bei Wei ve
" target="_blank"> (6. y.y)] Bei Wei (Çince: 北魏, pinyin: bÄ›i wí¨i; Kuzey Wei; 386-534), Yuan Wei (元魏), Dei Wei (代魏) ve Tuoba Wei (拓跋魏) olarak ta bilinir. Sien-pi`lerin Tuoba boyunun önderi Tuoba Gui (拓跋珪 tuí² bá guÄ«: imparator olarak Dao Wu Di (道武帝 daí² wÇ” dí¬) tarafından Kuzey Çin`de kurulan devlet.

439`da üçüncü imparatoru Tai Wu Di (太武帝 tí i wÇ”dí¬, aslı adı: 仏狸 fólí­)`nin Hiung-nu Helian boyu (赫連部 hí¨lián bí¹)`nun kurduğu Xia ve Hiung-nu Juqu boyu (沮渠部 jí¹qú bí¹)`nun kurduğu Bei Liang`ı yıkıp Kuzey Çin`i birleştirmesiyle Çin tarihinde Güney Kuzey Hanedanı dönemi başlamıştır.

Tai Wu Di, Taoist Kou Qianzhi (寇謙之 Kí²u QiānzhÄ«)`nin tavsiyesiyle Budizm`i bastırmış ve daha sonra Konfüçyüsçülüğe önem vermeye başlamıştı. Ancak diğer hükümdarlar Budizm`e önem verdiği için Budizm kültürü gelişmişti.

Hanştırma siyasetini izleyerek mevcut boylar sisteminin yerine aristokrat sistemi getirmiştir. Fakat Tuoba boyu başta olmak üzere Sien-pi`ler bu siyasetlere karşı çıkmış ve 524`te Altı Garnizon`un İsyanı (六镇之亂 lií¹zhí¨n zhÄ« luí n) meydana gelmiştir.

İsyanı bastıran askerlerin söz hakkı büyümüş ve Dong Wei (東魏 dōng wí¨i: Doğu Wei; 534 - 550) ile Xi Wei (西魏 xÄ« wí¨i: Batı Wei; 535 - 556) olmak üzere ikiye bölünmüştü.

Tai Wu Di öldüğünde ardılı olan hükümdarlar Wen Cheng Di (文成帝 wí©n chí©ng dí¬; taht 452 - 465) ve Xian Wen Di (獻文帝 xií n wí©n dí¬; taht465 - 471) zamanlarında Güney Çin`deki hanedanları Liu Sung Hanedanı ve kuzeydeki Rouranlara mücadele etmişti.

Ciddi önlemler alınmaması sonucunda Budistleşme ve onunla özdeş gözüken Hanlaşma süreci de başlamış oluyordu. Nihayet kendisi de Budist olan Xiao Wen Di (孝文帝 xií o wí©n dí¬; taht 471 - 499) başkentini kuzeydeki bozkır bölgesinden alarak Çinli nüfusun ağırlıkta olduğu Lo-Yang`a taşımış, böylece asimilasyon süreci tamamlanmıştır.

495 yılında Sien-pi kıyafetleri, gelenekleri ve dili yasaklandı. Buna karşı çeyrek yüzyıl süren tepkiler bastırıldı. Xuan Wu Di (宣武帝 xuān wÇ” dí¬; taht 499-515)`dan sonra tahta çıkan imparatoriçe Xiao Ming Di (孝明帝 xií o mí­ng dí¬; taht 515-528) Ak Hun ülkesine rahip gönderip onları hidayete davet edecek kadar inançlı bir Budist`ti.

Artık Çinlilerden ayrılmayan Tuobalar 534`e doğru, Doğu ve Batı Wei`leri olmak üzere ikiye ayrıldı. Önce 550`de Bei Qi (北齊 bÄ›i qí­; 550 - 577) Doğu Wei`nin, 557`de Bei Zhou (北周 bÄ›i zhōu; 557 - 581) Batı Wei`nin yerlerini almıştır. 577`de Bei Zhou, Bei Qi`yi yıkarak Kuzey Çin`i birleştiyse de 581`de Sien-pi Puliuru boyu (普六茹 pÇ”lií¹rú)`na mensup olan Yang Jian (楊堅 yáng jiān), Bei Zhou`yu yıkıp Sui Hanedanı (éš‹ suí­; 581 - 619) kurmuştur.

Bei Wei`de Budizm kültürü

Resim:Yungang Grottoes 03.jpg|
Buda heykeli
Yungang taş mağarası (Dünya mirası)
Resim:Buddhist paintings Yungang.jpg|
Budist nakışları
Yungang teş mağarası
(Dünya mirası)
Resim:Longmen lu she na.jpg|
Budist heykelleri
Longmen taş mağarası (Dünya mirası)


Kaynakça

Wei Shou, ``"Wei" Kitabı``, 魏收, "魏書"

Bei Wei Hanedanı hükümdarları

style="background:#efefef;"
Sonradan
verilen ad !! Çince soyadı ve adı !! Taht süresi !! Dönemin adı ve süresi
Bei Wei 386-535
Dao Wu Di (道武帝 daí² wÇ” dí¬) >| Tuoba Gui (拓跋珪 tuí² bá guÄ«) || 386-409 || Dengguo (登國 dÄ“ng guó) 386-396Huangshi (皇始 huáng shǐ) 396-398Tianxing (天興 tiān xÄ«ng) 398-404Tianci (天賜 tiān cí¬) 404-409
Ming Yuan Di (明元帝 mí­ng yuán dí¬) >| Tuoba Si (æ‹“è·‹å—£ tuí² bá sí¬) || 409-423 ||Yongxing (永興 yÇ’ng xÄ«ng) 409-413Shenrui (神瑞 shí©n ruí¬) 414-416Taichang (泰常 tí i cháng) 416-423
Tai Wu Di (太武帝 tí i wÇ” dí¬) >| Tuoba Tao (拓跋燾 tuí² bá táo) || 424-452 || Shiguang (始光 shǐ guāng) 424-428Shenjia (神䴥 shí©n jiā) 428-431Yanhe (延和 yán hí©) 432-434Taiyan (太延 tí i yán) 435-440Taipingzhenjun (太平真君 tí i pí­ng zhÄ“n jÅ«n) 440-451Zhengping (正平 zhí¨ng pí­ng) 451-452
| Tuoba Yu (æ‹“è·‹ä½™ tuí² bá yú) || 452 Chengping (承平 chí©ng pí­ng) 452
Wen Cheng Di (文成帝 wí©n chí©ng dí¬) >|Tuoba Jun (拓跋濬 tuí² bá jí¹n) || 452-465 ||Xingan (興安 xÄ«ng ān) 452-454Xingguang (興光 xÄ«ng guāng) 454-455Tai`an (太安 tí i ān) 455-459Heping (和平 hí© pí­ng) 460-465
Xian Wen Di (獻文帝 xií n wí©n dí¬) >| Tuoba Hong (拓跋弘 tuí² bá hóng) || 466-471 || Tian`an (天安 tiān ān) 466-467Huangxing (皇興 huáng xÄ«ng) 467-471
Xiao Wen Di (孝文帝 xií o wí©n dí¬) >| Yuan Hong (元宏 yuán hóng) || 471-499 Yanxing (延興 yán xÄ«ng) 471-476Chengming (承明 chí©ng mí­ng) 476Taihe (太和 tí¬i hí©) 477-499
Xuan Wu Di (宣武帝 xuān wÇ” dí¬) >|Yuan Ke (元恪 yuán kí¨) ||499-515 ||Jingming (景明 jǐng mí­ng) 500-503Zhengshi (正始 zhí¨ng shǐ) 504-508Yongping (永平 yÇ’ng pí­ng) 508-512Yanchang (延昌 yán chāng) 512-515
Xiao Ming Di (孝明帝 xií o mí­ng dí¬) >|Yuan Xu (元詡 yuán xÇ”) ||516-528 ||Xiping (熙平 xÄ« pí­ng) 516-518Shengui (神龜 shí©n guÄ«) 518-520Zhengguang (正光 zhí¨ng guāng) 520-525Xiaochang (孝昌 xií o chāng) 525-527Wutai (武泰 wÇ” tí i) 528
| Yuan Zhao (元釗 yuán xhāo) ||528 || Yoktu
Xiao Zhuang Di (孝莊帝 xií o zhuāng dí¬) >| Yuan Ziyou (元子攸 yuán zǐ yōu) ||528-530 ||Jianyi (建義 jií n yí¬) 528Yongan (永安 yÇ’ng ān) 528-530
|Yuan Ye (元曄 yuán yí¨) ||530-531 ||Jianming (建明 jií n mí­ng) 530-531
Jie Min Di (節閔帝 jií© mǐn dí¬) >|Yuan Gong (元恭 yuán gōng) ||531-532 ||Putai (普泰 pÇ” tí i) 531-532
|Yuan Lang (元朗 yuán lǎng) ||531-532 ||Zhongxing (中興 zhōng xÄ«ng) 531-532
Xiao Wu Di (孝武帝 xií o wÇ” dí¬) ve yaChu Di (出帝 chÅ« dí¬) >|Yuan Xiu (元脩 yuán xiÅ«) || 532-535 ||Taichang (太昌 tí i chāng) 532Yongxing (永興 yÇ’ng xÄ«ng) 532Yongxi (永熙 yÇ’ng3 xÄ«) 532-535


tarih-taslak

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.